لینک های روزانه
بیوگرافی
مدیرعامل سابق مؤسسه خانه کتاب، مدیر مؤسسه بیاض (اطلاع رسانی و پژوهش در عرصه متون کهن) و مدیر بخش اطلاع‌رسانی، پژوهشگر و کتابشناس مرکز احیاء نسخ خطی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در قم بوده است.
وی دو دهه فعالیت در حوزه کتاب پژوهی و کتابشناسی و داوری جشنواره های کتاب را در کارنامه فرهنگی خود دارد.تحصیلات حوزوی در حوزه های علمیه اصفهان و قم در سطوح مقدمات، سطوح و خارج فقه است.
هچنین داوری هفتمین دوره حامیان نسخ خطی مجلس در سال ۸۵ داوری کتاب سال ایران – بخش نسخ خطی – سال ۱۳۹۲ داوری کتاب فصل – بخش نسخ خطی و کلیات – سال ۱۳۹۳ داوری کتاب سال ایران بخش نسخ خطی و کلیات در سال ۱۳۹۳ درکارنامه کاری اوست.

از جمله تالیفات وی می توان به کتاب های زیر اشاره کرد:
۱. کتابنامه حضرت عباس. قم: دلیل ما، ۲۰۲ص.، رقعی، ۱۳۸۹ش.
۲. فهرست کتاب‌های چاپ سنگی مرکز تحقیقات حوزه علمیه اصفهان. اصفهان: مرکز تحقیقات رایانه‌ای حوزه علمیه اصفهان، ۵۹۵ص.، ۱۳۹۰ش.
۳. پژوهش نامه صحیفه سجادیه (۱). قم: دلیل ما، ۱۹۷ص.، ۱۳۹۰ش.
۴. تاریخ چاپ سنگی اصفهان. تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، ۸۵۵ص.، ۱۳۹۰ش.
۵. فهرست کتابهای چاپ سنگی ترکی کتابخانه دیجیتال بیاض. قم: نشر عطف، ۲۶۴ص.، وزیری، ۱۳۹۲ش.
۶. چاووشی‌نامه. قم:‌ نشر عطف، ۳۲ص.، جیبی، ۱۳۹۲ش.
۷. شرح مختصری بر چاپ سنگی. قم: نشر عطف، ۸۴ص.، خشتی، ۱۳۹۲ش.
۸. رساله جهادیه. قم: نشر عطف، ۱۱۶ص.، وزیری، ۱۳۹۳ش.
۹. پژوهشنامه خط کوفی. قم: نشر عطف، ۱۱۶ص.، خشتی، ۱۳۹۳ش.
۱۰. بیاض (فهرستگان کتاب‌های چاپ سنگی منتشره در دنیا). تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، ۶ جلد، ۱۳۹۲ش. (در دست انتشار)
۱۱. کتابشناسی ترجمه‌های متون حدیثی شیعه. قم: مؤسسه دارالحدیث، ۱۳۹۲ش. (در دست انتشار)
۱۲. فهرست کتاب‌های چاپ سنگی کتابخانه مسجد اعظم قم. قم: کتابخانه آیت الله بروجردی، ۳ج.، ۱۳۹۲ش. (در دست انتشار)

همچنین آثار تصحیح شده توسط مجید جلیسه عبارتند از :
۱. الرساله الفاطمیه. مجموعه مقالات کنگره بزرگداشت شخصیت حضرت فاطمه معصومه علیها السلام و مکانت فرهنگی قم. صص. ۱۴۵-۱۸۱، ۱۳۸۴ش.
۲. تبییان اللغه در لغت قرآن و صحیفه. میرزا محمدعلی مدرسی چهاردهی نجفی. میراث حدیث شیعه دفتر پانزدهم. صص. ۸۱- ۱۹۶، ۱۳۸۵ش.
۳. معرفه السلوک در سیر و سلوک. ملامحمد جعفر بن محمدطاهر کرباسی. دفتر اخلاق و معرفت. ۱۲۹-۱۴۴، ۱۳۸۶ش.
۴. الفهرست (کتابشناسی آثار ملاحبیب الله کاشانی). میراث حوزه علمیه اصفهان. صص. ۵۶۹-۵۸۱، ۱۳۸۸ش.
۵. المعربات فی القرآن و الحدیث. میراث حدیث شیعه دفتر بیست و یکم، صص. ۵۸۳-۶۵۳، ۱۳۸۸ش.
۶. کتابچه مدارس اصفهان. میراث حوزه علمیه اصفهان. ۱۳۸۹ش.

طراحی دوره نشست‌های علمی:
مجید جلیسه در کارنامه فعالیت های حوزه کتابی خود چندین دوره نشست‌های علمی را طراحی کرده است که عبارتند از :
۱. نشست فهرست‌نویسی کتاب‌های چاپ سنگی. تهران: خانه کتاب،‌ آذر ۱۳۹۱ش.
۲. نقد و بررسی فهرست نسخه‌های خطی عربی کتابخانه وزارت امور خارجه ایران. تهران، غرفه دیدار ۲۵ دوره نمایشگاه کتاب تهران، اردیبهشت ۱۳۹۱ش.
۳. نقد و بررسی فهرست نسخه‌های خطی ایران (فنخا). تهران، خانه کتاب، اسفند، ۱۳۹۱ش.
۴. تاریخ و تکنیک چاپ سنگی. کتابخانه ملک، تابستان ۱۳۹۳
۵. فهرست نگاری کتب چاپ سنگی. کتابخانه ملک، پاییز ۱۳۹۳
همچنین از جمله دیگر سوابق فرهنگی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
• مدرس دروس حوزوی سطح یک در حوزه علمیه اصفهان (۱۳۷۸-۱۳۸۰ )
• مدیر بخش اطلاع‌رسانی مرکز احیاء میراث اسلامی در قم (۱۳۸۱-۱۳۸۳)
• پژوهشگر و کتابشناس مرکز احیاء نسخ خطی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در قم (۱۳۸۲-۱۳۸۴)
• پژوهشگر کتابخانه محقق طباطبایی در قم (۱۳۸۲-۱۳۸۵)
• مدیر اجرائی کنگره بین‌المللی علامه شرف‌الدین (۱۳۸۴)
• سردبیر ویژه‌نامه شرافت دین ۳ شماره (۱۳۸۴)
• سردبیر ویژه‌نامه کتابخانه دیجیتال نسخ خطی پیام بهارستان (۱۳۸۵)
• مشاور علمی ویژه‌نامه کتب چاپ سنگی مجله کتاب ماه کلیات (۱۳۸۹)
• مدیر مؤسسه بیاض (اطلاع رسانی و پژوهش در عرصه متون کهن (۱۳۸۴ )
• سردبیر مجله فصلنامه نقد کتاب میراث (۱۳۹۳)
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۳۷٫۱۸۷ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۲ نفر
تعداد یادداشت ها : ۳۸
بازدید از این یادداشت : ۳۷۰

پر بازدیدترین یادداشت ها :
مقاله حاضر دربردارنده مجموعه‌ای از اجازات حدیثی چاپ شده در کتابهای چاپ سنگی دوره قاجار می‌باشد که به جهت ضمیمه بودن در میان انبوهی از کتابهای آن دوران دور از دسترس و پنهان بوده که نویسنده مقاله حاضر سعی نموده با استخراج آنها به معرفی اجمالی این اجازات بپردازد.
پیش‌درآمد

کتاب‌های چاپ‌سنگی، به‌عنوان بخشی مهم از منابع پژوهشی و تحقیقی در حوزه‌های مختلف علوم، همواره مورد توجه اهل تحقیق قرار داشته و دارد. هرچند ضعف عمده‌ای که می‌توان در این خصوص به‌آن اشاره کرد دسترسی‌نداشتن محققان و پژوهشگران به فهرستی جامع و البته دقیق از کتاب‌های منتشرۀ اولیه به‌شیوه چاپ‌سنگی یا سربی است. البته در این میان دسترسی‌نداشتن پژوهشگران به این‌دست از منابع نیز مشکلی مضاعف بر دیگر مشکلات است.
از جمله مهماتی که در کتاب‌های چاپ‌سنگی و در فهارسی که تاکنون منتشر شده کمتر مورد لطف و توجه قرار گرفته است، می‌توان به اسناد و اضافاتی اشاره کرد که فهرست‌نویسان به‌جهت ظاهر کم‌اهمیتشان کمتر به ‌آن‌ها پرداخته‌اند. البته این مسئله تنها در حوزۀ فهرست‌نویسی کتاب‌های چاپ‌سنگی و سربی شیوع ندارد، بلکه سابقه و شیوع آن را را می‌توان به‌وفور در فهرست‌نویسی کتاب‌های خطی نیز دید. با وجود آن‌که در سال‌های اخیر، شاهد اقبال بیشتری از طرف پژوهشگران و مؤسسات تحقیقی و پژوهشی به کهنه‌چاپ‌های ایرانی و اسلامی هستیم، متأسفانه کتابخانه‌های بزرگ کشور که حجم چشمگیری از این نوع منابع را در خود جای داده‌اند آن‌گونه که باید، با ظرافت و دقت و به‌صورت تخصصی و علمی به این دست از منابع توجه نمی‌کنند. فهرست‌نویسی‌های سرعتی و کم‌دقت موجب محرومیت جامعۀ علمی از بخش قابل‌توجهی از منابع و مستندات ارزشمند موجود در این آثار است.
همه می‌دانیم که قطعاً تخصص، صبر، و صد البته عشق و علاقه است که نقش مهمی در شناسایی و معرفی هرچه بهتر ابعاد مختلف این نوع از آثار دارد؛ اما متأسفانه در حال حاضر، یا کتابخانه‌ها دچار شتابزدگی‌اند، یا خواب‌آلودگی، که نتایج هر کدام بر اهل تحقیق روشن است.

اهمیت کتاب‌های چاپ‌سنگی
با ورود صنعت چاپ به ایران به سال 1233 قمری، آهنگ گسترش علم و دانش نواخته شد. چاپ آمده بود تا علم را از انحصار به‌درآورد، و خیلی زود این اتفاق در ایران رخ داد. ابتدا چاپ سربی یا همان چاپ حروفی در ایران رونق گرفت و بعد از گذشت حدود دو دهه، صنعت چاپ‌سنگی گوی سبقت ربود و توانست در ایران فراگیر شود. اولین کتاب چاپ‌سنگی به سال 1249 ق.، قرآن مجیدی بود که در تبریز به چاپ رسید و بعد از آن بود که این صنعت به‌یمن و برکت کلام‌الله مجید، و صد البته با همت و غیرت مردان فرهنگ‌دوست و علم‌پرور ایرانی در بسیاری از شهرهای ایران شایع شد.
اهل علم خیلی زود با این نوع از چاپ مأنوس شدند و درصدد تکثیر و انتشار آثار خود و گذشتگان به‌شیوۀ چاپ‌سنگی برآمدند. با نگاهی به آغازینه‌های چاپ در ایران می‌بینیم که عمده کتب چاپ‌شده در ایران کتب دینی و فقهی است. حال آن‌که از باب نمونه، در شبه‌قارۀ هند، عمدۀ کتب آثار ادبی است.
اقبال علمای شیعه به چاپ‌‌سنگی خود دلیلی محکم بر اهمیت این نوع از کتب است؛ زیرا بسیاری از علمای آن دوران به‌جهت فواید فراوانی که چاپ در برداشت، به جای آن‌که آثار خود را به دست کاتبان بدهند تا با صرف وقت و هزینۀ بسیار ده‌ها نسخۀ همانند از آن کتابت کنند، ترجیح ‌دادند این آثار را به دست چاپچیان دهند تا صدها نسخه از آن تکثیر نمایند؛ و این‌گونه است که بسیاری از آثار علمای اواخر قرن 13 و قرن 14 قمری یا نسخ خطی ندارند، یا آن‌که نسخ چاپی آثارشان اهمیت بیشتری نسبت به نسخ خطی آن دارد؛ از باب نمونه، تعداد چاپ‌‌سنگی‌های کتاب فرائد شیخ انصاری یا منظومۀ سبزواری و اهمیتشان بسیار بیشتر از نسخ خطی آن‌ها است.
وجود حاشیه‌ها، تقریظات، وقف‌نامه‌ها، اعلانات، اجازات، و بسیاری از افزدوده‌های کوچک و بزرگ دیگر در کتاب‌های چاپ‌سنگی نیز اهمیت این نوع از منابع را دو چندان می‌نماید؛ اسنادی که امروزه به‌جهت منحصربه‌فرد یا انگشت‌شماربودن، ارزش فوق‌العاده‌ای دارند؛ مثلاً در مقاله‌ای که چندی پیش با نام «اولین وقف‌نامه‌های چاپی» توسط حقیر به چاپ رسید، 21 وقف‌نامۀ چاپ‌سنگی معرفی شد که غالب آن‌ها بکر و ناشناخته بودند و نسخه‌ای به‌جز نسخۀ چاپی آن‌ها موجود نیست.
سخن در باب اهمیت این دست از کتب فراوان است و شواهد بسیار؛ و خود این مقاله که طی آن به معرفی 155 اجازۀ چاپی در کتب چاپ‌سنگی خواهیم پرداخت ازجمله مصادیق اهمیت کتاب‌های چاپ‌سنگی است. امید است از این پس، هم مدیران کتابخانه‌ها و هم پژوهشگران، نگاهی دقیق و علمی‌تر به این نوع از منابع داشته باشند.

اجازات علما در کتب چاپ‌سنگی
در این فهرست، ۱۵۵ اجازه به‌ترتیب تاریخی معرفی شده است. قطعاً این تعداد همۀ اجازات چاپ شده در کتب چاپ‌سنگی نیست و البته که خوانندگان می‌دانند این تعداد نیز ماحصل صرف سال‌ها وقت و دقت نظر در کتاب‌های چاپ‌سنگی و فهارس چاپ شده است.
لازم به ذکر است اجازات در کتاب‌های چاپ‌سنگی یا به‌صورت مستقل در یک کتاب چاپ شده است که کتاب‌های لؤلؤة البحرین فی الاجازة لقرة العین و الروضة البهیة فی الاجازة الشفیعیة و کتابی با نام‌ الاجازات لعمدة العلماء السید نثارحسین مشتمل بر اجازات سید نثارحسین بن اکبرحسین عظیم‌آبادی هندی (۱۲۶۸ ــ ۱۳۳۸ ق.) از این دست است؛ یا در ابتدا و انتهای آثار مجازین چاپ و انتشار یافته است که در فهرست آتی عمدۀ اجازات به‌این شکل است؛ البته گاهگداری نیز اجازاتی در متن آثار مجازین بنا به مناسبت ذکر شده که مواردی در فهرست آتی از این‌گونه است.
چاپ و انتشار اجازات حدیثی و فقهی دنبالۀ همان اهدافی است که از نگارش اجازات توسط مجیزان و به‌درخواست مجازان صورت می‌پذیرفت. اما در کتاب‌های چاپی، هدفی دیگر نیز دنبال می‌شد و آن هم اتقان‌بخشیدن به کتاب بود. هم علمای حاضر در آن عصر که کتابی به چاپ می‌رساندند و هم چاپخانۀ‌داران و بانیان نشر آثار دریافته بودند که خوانندگان با مطالعه این‌دست از اجازات به آثار چاپ‌شده بیشتر اعتماد می‌کنند، لذا در صدد برآمدند نسبت به جمع‌آوری اجازات و درج آن‌ها در ابتدا و یا انتهای کتاب، خوانندگان را از صحت‌وسقم مطالبی که نویسندگان ارائه کرده‌اند، اطمینان بخشند.
فهرست حاضر فهرستی نامگو از اجازات فقهی و حدیثی چاپ‌سنگی است. امیدوارم که در آینده‌ای نه‌چندان‌دور، همگی این اجازات را در قالب کتابی مستقل و به‌صورت تفصیلی چاپ و منتشر کنم، تا آن‌گونه که شایسته است، حق مطلب ادا شده و محل استفاده محققین و پژوهشگران قرار گیرد.
مقاله فوق در شماره ۵ نشریه فصلنامه نقد کتاب میراث چاپ وانتشار یافته است.
متن كامل مقاله را از این آدرس دانلود کنید.
دوشنبه ۹ شهريور ۱۳۹۴ ساعت ۹:۴۹
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت