لینک های روزانه
بیوگرافی
مدیرعامل سابق مؤسسه خانه کتاب، مدیر مؤسسه بیاض (اطلاع رسانی و پژوهش در عرصه متون کهن) و مدیر بخش اطلاع‌رسانی، پژوهشگر و کتابشناس مرکز احیاء نسخ خطی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در قم بوده است.
وی دو دهه فعالیت در حوزه کتاب پژوهی و کتابشناسی و داوری جشنواره های کتاب را در کارنامه فرهنگی خود دارد.تحصیلات حوزوی در حوزه های علمیه اصفهان و قم در سطوح مقدمات، سطوح و خارج فقه است.
هچنین داوری هفتمین دوره حامیان نسخ خطی مجلس در سال ۸۵ داوری کتاب سال ایران – بخش نسخ خطی – سال ۱۳۹۲ داوری کتاب فصل – بخش نسخ خطی و کلیات – سال ۱۳۹۳ داوری کتاب سال ایران بخش نسخ خطی و کلیات در سال ۱۳۹۳ درکارنامه کاری اوست.

از جمله تالیفات وی می توان به کتاب های زیر اشاره کرد:
۱. کتابنامه حضرت عباس. قم: دلیل ما، ۲۰۲ص.، رقعی، ۱۳۸۹ش.
۲. فهرست کتاب‌های چاپ سنگی مرکز تحقیقات حوزه علمیه اصفهان. اصفهان: مرکز تحقیقات رایانه‌ای حوزه علمیه اصفهان، ۵۹۵ص.، ۱۳۹۰ش.
۳. پژوهش نامه صحیفه سجادیه (۱). قم: دلیل ما، ۱۹۷ص.، ۱۳۹۰ش.
۴. تاریخ چاپ سنگی اصفهان. تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، ۸۵۵ص.، ۱۳۹۰ش.
۵. فهرست کتابهای چاپ سنگی ترکی کتابخانه دیجیتال بیاض. قم: نشر عطف، ۲۶۴ص.، وزیری، ۱۳۹۲ش.
۶. چاووشی‌نامه. قم:‌ نشر عطف، ۳۲ص.، جیبی، ۱۳۹۲ش.
۷. شرح مختصری بر چاپ سنگی. قم: نشر عطف، ۸۴ص.، خشتی، ۱۳۹۲ش.
۸. رساله جهادیه. قم: نشر عطف، ۱۱۶ص.، وزیری، ۱۳۹۳ش.
۹. پژوهشنامه خط کوفی. قم: نشر عطف، ۱۱۶ص.، خشتی، ۱۳۹۳ش.
۱۰. بیاض (فهرستگان کتاب‌های چاپ سنگی منتشره در دنیا). تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، ۶ جلد، ۱۳۹۲ش. (در دست انتشار)
۱۱. کتابشناسی ترجمه‌های متون حدیثی شیعه. قم: مؤسسه دارالحدیث، ۱۳۹۲ش. (در دست انتشار)
۱۲. فهرست کتاب‌های چاپ سنگی کتابخانه مسجد اعظم قم. قم: کتابخانه آیت الله بروجردی، ۳ج.، ۱۳۹۲ش. (در دست انتشار)

همچنین آثار تصحیح شده توسط مجید جلیسه عبارتند از :
۱. الرساله الفاطمیه. مجموعه مقالات کنگره بزرگداشت شخصیت حضرت فاطمه معصومه علیها السلام و مکانت فرهنگی قم. صص. ۱۴۵-۱۸۱، ۱۳۸۴ش.
۲. تبییان اللغه در لغت قرآن و صحیفه. میرزا محمدعلی مدرسی چهاردهی نجفی. میراث حدیث شیعه دفتر پانزدهم. صص. ۸۱- ۱۹۶، ۱۳۸۵ش.
۳. معرفه السلوک در سیر و سلوک. ملامحمد جعفر بن محمدطاهر کرباسی. دفتر اخلاق و معرفت. ۱۲۹-۱۴۴، ۱۳۸۶ش.
۴. الفهرست (کتابشناسی آثار ملاحبیب الله کاشانی). میراث حوزه علمیه اصفهان. صص. ۵۶۹-۵۸۱، ۱۳۸۸ش.
۵. المعربات فی القرآن و الحدیث. میراث حدیث شیعه دفتر بیست و یکم، صص. ۵۸۳-۶۵۳، ۱۳۸۸ش.
۶. کتابچه مدارس اصفهان. میراث حوزه علمیه اصفهان. ۱۳۸۹ش.

طراحی دوره نشست‌های علمی:
مجید جلیسه در کارنامه فعالیت های حوزه کتابی خود چندین دوره نشست‌های علمی را طراحی کرده است که عبارتند از :
۱. نشست فهرست‌نویسی کتاب‌های چاپ سنگی. تهران: خانه کتاب،‌ آذر ۱۳۹۱ش.
۲. نقد و بررسی فهرست نسخه‌های خطی عربی کتابخانه وزارت امور خارجه ایران. تهران، غرفه دیدار ۲۵ دوره نمایشگاه کتاب تهران، اردیبهشت ۱۳۹۱ش.
۳. نقد و بررسی فهرست نسخه‌های خطی ایران (فنخا). تهران، خانه کتاب، اسفند، ۱۳۹۱ش.
۴. تاریخ و تکنیک چاپ سنگی. کتابخانه ملک، تابستان ۱۳۹۳
۵. فهرست نگاری کتب چاپ سنگی. کتابخانه ملک، پاییز ۱۳۹۳
همچنین از جمله دیگر سوابق فرهنگی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
• مدرس دروس حوزوی سطح یک در حوزه علمیه اصفهان (۱۳۷۸-۱۳۸۰ )
• مدیر بخش اطلاع‌رسانی مرکز احیاء میراث اسلامی در قم (۱۳۸۱-۱۳۸۳)
• پژوهشگر و کتابشناس مرکز احیاء نسخ خطی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در قم (۱۳۸۲-۱۳۸۴)
• پژوهشگر کتابخانه محقق طباطبایی در قم (۱۳۸۲-۱۳۸۵)
• مدیر اجرائی کنگره بین‌المللی علامه شرف‌الدین (۱۳۸۴)
• سردبیر ویژه‌نامه شرافت دین ۳ شماره (۱۳۸۴)
• سردبیر ویژه‌نامه کتابخانه دیجیتال نسخ خطی پیام بهارستان (۱۳۸۵)
• مشاور علمی ویژه‌نامه کتب چاپ سنگی مجله کتاب ماه کلیات (۱۳۸۹)
• مدیر مؤسسه بیاض (اطلاع رسانی و پژوهش در عرصه متون کهن (۱۳۸۴ )
• سردبیر مجله فصلنامه نقد کتاب میراث (۱۳۹۳)
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۳۷٫۱۸۷ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۲ نفر
تعداد یادداشت ها : ۳۸
بازدید از این یادداشت : ۱٫۹۶۰

پر بازدیدترین یادداشت ها :

سلام دوست عزیز، من راجع به یک کتاب خطی از نویسنده ای به نام جوهری با کتابی به نام طوفان البکا تحقیق می کنم، در ضمن جستجو در گوگل به سایت شما برخورد کردم، گفتم شاید شما بتوانید در این مورد اطلاعاتی به من بدهید و یا منابعی را معرفی کنید در هر حال امیدوارم که از کمک شما بهرمند شوم، لطف عالی موجب مزید ارادت است.

با احترام

فرهاد اسکندری

 

طوفان البکاء في مقاتل الشهداء از جمله ی معروفترین مقاتل مورد  استفاده ی عامه  در سده ی 13 و اوایل سده 14 بوده که به نام جوهری نیز مشهور بوده [1] این کتاب مشتمل بر يک مقدمه و 14 آتشکده و هر آتشکده در چند شعله و یک خاتمه در احوال مؤلف می باشد، مؤلف آنرا به نام آقا صالح خانبان تألیف نموده است و در انتهای کتاب آورده است که روز سه شنبه 21 ذی القعده 1250 قمری از تألیف آن فارغ شده است ، و در مقدمه ی کتاب در ماده تاریخ کتاب آورده است:

 

این سفینه گشته طوفان البکا نامش که خود      

در نجات عاصیان با کشتی نوح آشناست

خواستم تاریخ طوفان البکا از جوهری

گفت (طوفان البکا ابیات طوفان البکاست)

این ماده بدین نحو که نوشته شده 1274 می شود که سالها بعد از وفات مؤلف است، و در حقیقت باید گفت که آن در اصل ( طوفان بکا ابیات طوفان البکاست ) بوده یعنی بکاء اولی بدون (أل) می باشدو آن با البکاء دوم با الف ممدوده و وجود الف بین آن ولفظ ست بوده و جمع آن 1246 می شود و آن را هم تاریخ ابتداءتألیف بدانیم و اختتام آن را آنگونه که خود مؤلف در انتهای کتاب آورده است که دوسال به تألیف کتاب مشغول بوده است 1250 قمری بدانیم .

ناظم این کتاب ابراهيم بن محمد باقر جوهری هراتی متوفی 1253قمری[2] ملقب به أفصح الشعراء در هرات متولد شد[3] مقدمات علوم را در آنجا فراگرفت و بعد از مدتها سیاحت سال ها در قزوین سکونت گزید، و مورد نوازش رکن الدوله فرزند فتحعلیشاه واقع شد و بدربار شاهنشاهی راه یافت، در اواخر عمر بود که به اصفهان رفت و به خدمت حجة الإسلام سيد محمد باقر شفتی ( رحمة الله عليه ) درآمد و به ذکر مصائب و مناقب أهل بيت عليهم السلام مشغول گردید، وی به سال 1253 قمری در اصفهان وفات يافته ودر قبرستان آب بخشان از توابع بيدآباد مدفون شد، در موقع تسطيح قبرستان جزو زمین دبستان تبريزی قرار گرفت و مرحوم حاج أبوالقاسم تاجر تبريزی بانی ساختمان مدرسه، قبر او را خراب نکرد و برای او بقعه ای بنا کرد و درب آن را در کوچه مجاور قرار داد هم اکنون این کوچه به نام کوچه ی جوهری ثبت شده است.

 مرحوم میرزا محمد باقر شاعر واعظ متخلص به بهاء در مرثیه ی وی قطعه ای پانزده بیت سروده که بر سنگ مزار او منقور است :

ای برادر گر بچشم اعتبار اندر جهان                          بر قبور مردگان آری گذار و بگذری

منکسف بينی هزاران آفتاب و ماهتاب                 محترق بینی دو صد زهره هزاران مشتری

پادشاهانی که با تاج و نگین و ماهتاب                  نه به سر تاج و نه شأن باقی بکف انگشتری

عالمان بینی که اجزای وجود هر یکی                  خالی از شیرازه و أوراق و نظم و مسطری

شاعران بینی که نظم طبعشان پاشیده است      همچو نثر از جامه وزن است سرتا پای عری

غیر نام شاعران نکته سنج و نکته دان                 نیست نامی در جهان جزننگ بین گر شاعری

همچو ابراهیم  مردی کز عرض در روزگار                    شد مجرد گوهر ذاتش که آمد جوهری

اصل دانش شاخ حکمت بیخ فضل و معرفت            بحر ذوق و کوه عشق و طبع و چاکر انوری

عنصری عنصر نظامی نظم و فردوسی مقام         حافظی مشرب ظهیری طبع و چاکر انوری

محتشم حشمت فرزدق فطرت و خاقان غلام           بر امامی او امام و مجد مجد همگری

از محیط فضل او یک قطره طوفان البکا                       کافکند فلک جبال اندر کنارش لنگری

خواجگی می خواست آمد چاکر شاه شهید            در دو دنیا یافت شاهی بالله از این چاکری

آسيه خصلت خجسته فطرتی احیا نمود                قبر آن مرحوم را از همت و نیک اختری

در نود بعد از هزار و دوصد هجری طلب           از بها تاریخ فوتش کردی از دانشوری

کلک سحر انگیز او بنوشت این مصرع تمام          همره سلطان دین آید به محشر جوهری [4]

 

آغاز کتاب: بسمله، نحمدک اللهم یا من خصنا بمصیبة من بکی علیه السموات و سکانها ....

 

نسخهها:

  1. مشهد: خوئی ، ش 153، نستعلیق، عصر مؤلف، 177گ [ 102]

  2. مشهد: آستان قدس ، ش 9517، نستعلیق و شکسته ، 1254 ، 142گ [ الفبایی:396]

  3. قم: مسجد اعظم، ش 8، نسخ ، نورمحمد بن درویش فتحعلی نوری ،  1255ق [ 288]

  4. قم: مسجد اعظم، ش 1/3592 ، 1255 ق [ 636]

  5. تهران: مفتاح ، ش 265، نسخ ، سه شنبه 14 رمضان ، 1256ق [ منزوی:6/4503]

  6. قم: مسجد أعظم، ش 160 ، 1258ق[ 289]

  7. قم : آستانه معصومه، ش 732، نستعليق ، هدایة الله ، چهارشنبه پنجم ربيع الأول 1266قمری، 178گ( از آغاز افتادگی دارد) [ 2/732]

  8. دانشگاه ، ش 7700 ، نستعلیق ، محمد زمان قاجار ، 1266ق، 237گ [ 16/677]

  9. داکا، دانشگاه HR22 ( 18ف ) ، نستعلیق ، 12 رجب ، 1267ق [ منزوی :6/4503]

  10. قم : هدايتی ، 26رجب 1281 ، با دو تصویر رنگی [ تراثنا:3/87]

  11. تهران : الهیات ، ش 23ب ، نستعلیق سده 13 ، 227 گ [ 1/94]

  12. یزد :وزیری ، ش 2/10868 ، (155ف) ، نستعلیق ، سده 13 ، 10 گ [ 1/194]

  13. رشت ، جمعیت نشر فرهنگ ، ش 72ط ، نستعلیق محمد ، سده 13 [ 64]

  14. یزد: وزیری ، ش 504، نسخ ، سده 13 ، 64گ  [ 2/438]

  15. قم: مسجد اعظم، ش 3236،سده 13 [ 289]

  16. قم: گلپایگانی، ش 201/25-5111 ، سده 13 [ 517]

  17. قم: گلپایگانی، ش 200/25-5110 ، سده 13 [517]

  18. قم: گلپایگانی، ش 8/35-6828، سده 13[ 517]

  19. موزه بریتانیا ، Or11939  ، نوشته ی 1308 [ نشریه : 4/655]

  20. مشهد : آستان قدس، ش 2071 ، نستعلیق علی اصغر سلماسی ، هشتم ربیع الثانی 1350ق، 114گ [ الفبایی:396؛ 5/126]

  21. هند: لکنهو ، کتابخانه راجه ، ش 834 ، نستعلیق ، درویش فتح علی نورمحمد ، 415 ص

  22. بابل ، خاتم الأنبياء ، ش 11

  23. قم: مسجد اعظم، ش 3800 [ 289 ]

  24. قم: طبسی حائری، ش 740

  25. قم: گلپایگانی ، ش12/10-1702 ، نسخ، محمد حسین کشمیری ، 168گ [ 517]

  26. ملک: ش 4972

  27. ملک، ش 4984

 

چاپها :

  1. تهران، بی نا ، رحلی ، 210ص، 1258ق.

  2. تهران ، میرزا زین العابدین ، 1259ق

  3. تهران ، میرزا زین العابدین ، 1260ق .

  4. تهران ، چاپخانه معتمد الدوله ، 1263ق

  5. تبریز ، اسماعیل تبریزی ، 397ص ، 1264ق.

  6. تهران ، میرزا زین العابدین ، 1267ق .

  7. تهران ، ملامحمد باقر ، 1274 ق .

  8. تهران ، بی نا ، 150 ص ، 1275ق.

  9. بی جا ، علی اکبر ، رحلی ، 1287ق.

  10. تهران، بی نا ، رحلی ، 1302ق.

  11. حسن بن أبی القاسم خوانساری ، رحلی ، 280 ص ، 1314ق.

  12. تهران ، خط ابوالقاسم خوانساری ف رحلی ، 280ص ، 1318ق .

  13. تهران : کارخانه مشهدی خداد باسمه چی ، 301 ص ، 1322ق .

  14. تهران ، حاج شیخ رضا تاجر کتابفروش ، کتابت محمد حسین خوانساری اصفهانی ، 247ص ، 1326ق.

  15. محمد محسن بن جواد حسينی طالقانی ، 1341ق ، به اهتمام علی قلی خان قاجار ، رحلی .

  16. تهران ، علی اکبر علمی ، 301ص ، 1367ق.

  17. محمد علی مدرس زاده یزدی ، تهران: شکرت سهامی طبع کتاب تهران ، 1368ق ، به اهتمام حاج محمد آقا ، 252ص.

 

از ديگر آثار نویسنده:

 

  1. بحر طویل

بحر طویلی است شامل 8 بند ، بند اول و دوم در حمد پروردگار ، بند سوم در نعت رسول اکرم صلی الله علیه و آله بند چهارم ، در مدح علی علیه السلام ، بند ششم و هفتم و هشتم در وصف خود .

آغاز : طوطی خوش سخن منطقه گویا است بتحمید کریمی که سر زلف عروسان سخن را کند از شانه اشعار پریشان....

انجام: فقرا و ضعفاء و شعرا و فضلا و علما و فقها و ز سر اخلاص برآرند زمانی کف حاجات و بدل مطلب آمین دعا را .

نسخه :

  1. تهران: مجلس، ش 1/7688، نستعلیق ، قراچه داغی تبریزی ، 24 جمادی الآخر ، 1317 قمری [26/183]

  2. تهران: دانشگاه، ش 1/4332، نستعلیق ، 1276ق ، صص 1-17 [ 13/3290]

 

  1. دیوان اشعار

نسخه:

قم: طبسی حائری، ش 205

 

  1. امامت

به نظم فارسی [5]

 

برخی از شعرائی که به جوهری مشهور بوده اند:

 

  1. جوهری، محمود بن عمر(سده 5) [تاريخ ادبيات صفا ۲/۴۳۸.؛ تاريخ نظم و نثر در ايران ۳۶.؛ ريحانه ۱/۴۴۰.؛ الذريعه ۹/۲۱۱.؛ فرهنگ سخنوران ۱۴۱.؛ لغتنامه دهخدا، جوهري ۱۶۷.؛ فرهنگ بزرگان ۶۱۰.؛ تاريخ ادبيات در ايران ۴۳۸-۴۴۳.؛ تذکرة الشعراء ۱۳۲-۱۳۵.؛ چهار مقاله ۲۸.؛ الذريعه ۹/۲۱۱

  2. جوهری تبريزي، ميرزا بابا بن کاظم۱۱۹۴ق) [فرهنگ سخنوران ۱۴۱.؛ رياض‌الجنة، روضه چهارم، روضه پنجم، قسم دوم ۷۱۸ ،۸۱۶.؛ دانشمندان آذربايجان ۱۰۰.؛ سخنوران آذربايجان ۲۹۴.]

  3. جوهري، حسين ( م۱۳۰۲ش) [ سخنوران نامي معاصر ايران ۲/۱۰۲۳.]

  4. جوهري، جان‌محمد [فرهنگ سخنوران /۱۲۵.؛ مقالات الشعراء /۱۴۷.؛ گلزار جاويدان ۱/۳۰۲.]

  5. جوهري زرگر بخارايي [دانشنامه ادب فارسي در آسياي مرکزي ۱/۳۳۵.؛ فرهنگ سخنوران /۱۴۱.؛ تذکرة الشعراء ۹۲ ،۱۵ ،۱۱۸.؛ آتشکده آذر /۳۳۴.؛ رياض الجنه، روضه پنجم، قسم دوم /۸۱۶.؛ قاموس الاعلام، ج /۱۸۵۴.؛ ريحانةالادب، الف /۲۸۷.؛ الذريعه (۱) ۹/۲۱۱.؛ تاريخ ادبيات فارسي /۱۲۰]

  6. جوهري تبريزي، مقيم بن علي [فرهنگ سخنوران ۱۴۱.؛ تذکره شعراء ۱۳۶.؛ آتشکده آذر ۳۲.؛ صبح گلشن ۱۱۰.؛ قاموس الاعلام، ج ۱۸۵۴.؛ دانشمندان آذربايجان ۱۰۰.؛ الذريعه (۱) ۹/۲۱۰.؛ سفينه خوشگو، حرف ج [ ] .؛ گلزار جاويدان ۱/۳۴۱ ،۳/۱۵۳۷.؛ سخنوران آذربايجان ۲۹۷.]

  7. جوهري جرجاني، ابوالحسن محمد [فرهنگ بزرگان اسلام و ايران ۴۵۳.؛ الذريعه (۱) ۹/۲۱۰.؛ ريحانةالادب، الف ۱/۴۴۱، ۲۸۸.؛ فرهنگ سخنوران /۱۴۱.]

  8. جوهري سمرقندي [  فرهنگ سخنوران ۲۳۰،/۱۴۱.؛ ترجمه مجالس النفائس ۴۷،۲۲۰.؛ سفينه خوشگو، حرف ج [ ] .؛ الذريعه (۱) ۹/۲۱۱.؛ هفت اقليم ۳/۳۷۵.؛ اثر آفرينان ۲/۲۲۵.]

  9. جوهري شاهجهان‌آبادي، محمدامين [فرهنگ سخنوران /۱۴۱.؛ صبح گلشن /۱۱۰.؛ قاموس‌الاعلام، ج /۱۸۵۴.؛ الذريعه (۱) ۹/۲۱۱.؛ گلزار جاويدان ۱/۳۴۲.]

  10. جوهري عراقي [فرهنگ سخنوران /۱۴۱.؛ صبح گلشن /۱۰۹.؛ الذريعه (۱) ۹/۲۱۱.]

  11. جوهري قندهاري [فرهنگ سخنوران /۱۴۱.؛ صبح گلشن /۱۱۰.؛ قاموس الاعلام، ج /۱۸۵۴.؛ سفينه خوشگو، حرف ج [ ] .؛ هفت اقليم /۳۳۱.؛ گلزار جاويدان ۱/۳۴۲.]

  12. جوهري کردستاني، خسروبيگ [فرهنگ سخنوران ۱۴۱.؛ مجمع الفصحاء، جلد دوم، بخش اول ۲/۲۹۷.؛ گلزار جاويدان ۱/۳۴۲.؛ حديقةالشعراء ۱/۴۸،۳۸۵.]

  13. جوهري مستوفي سمرقندي، حميدالدين [فرهنگ سخنوران /۱۴۱.؛ لباب الالباب، ب /۲۰۸.؛ تاريخ ادبيات فارسي /۱۱۷.؛ تاريخ نظم و نثر در ايران ۱/۹۹.؛ گلزار جاويدان ۱/۴۱۵.]

  14. جوهري تبريزي، مقيم بن بايندر [سخنوران آذربايجان ۲/۶۶۹.؛ تذکره نصرآبادي ۴۰۱.؛ آتشکده آذر ۳۸.؛ رياض‌الجنه ۹۲۷.؛ صبح گلشن ۴۴۳.؛ قاموس‌الاعلام ۶/۴۳۶۶.؛ دانشمندان آذربايجان ۳۸۵.؛ نشريه دانشکده ادبيانت تبريز سال ۱۱ ۲/۱۸۵.؛ گلزار جاويدان ۳/۱۵۳۷.]



[1] . الذریعة:5/294.

[2] . عمر کحالة تاریخ وفات وی را  به نقل از ایضاح المکنون سنه ی 1241 قمری دانسته است و این اشتباه است چرا که خود در طوفان البکاء در آتشکده ی پنجم شعله ی 15 فرموده در سنه ی 1245 قمری در قزوین بوده است . رک : معجم المؤلفين: 9/86؛ ایضاح المکنون:2/88؛

[3] . در منابع شخص دیگری به نام میرزا محمد ابراهیم گوهری هروی متولد 1256قمری یافت می گردد که وی نیز شاعر بوده است و آثار فراوانی به نظم کشیده که از آنجمله کتابی است که عنوانش طغیان البکا است رک: دانشنامه ادب فارسی:3/843

[4] . مزارات اصفهان :25

[5] . أعيان الشيعة: ۲/۲۰۳؛ الذریعة:۲۶/۵۵.

 
سه شنبه ۱۷ مرداد ۱۳۸۵ ساعت ۲:۰۶
نظرات



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت